De wereld van MST medtech
Ontdek hoe onze afdelingen nu en in de toekomst werken met medische technologie.
Wat is medische technologie?
- Innovatie
- 3D printen
- Augmented Reality
- Virtuele modellen
- HoloLens
- Patiënt-specifieke hulpmiddelen
- Anatomisch model
- Medische Technologie
Het medisch 3D Lab. Van beeld naar behandeling.
Het medisch 3D Lab maakt 3D-planningen en patiënt-specifieke hulpmiddelen op basis van de medische beeldvorming. Hiermee kunnen wij de arts ondersteunen in zowel de voorbereiding als de uitvoering van de behandeling.
🔥 Momenten
Bij een craniotomie wordt een deel van de schedel geopend. Er wordt als het ware een luikje gemaakt. Dit wordt bijvoorbeeld gedaan bij een te hoge druk rondom de hersenen, of bij het verwijderen van een tumor.
Als door een hersentumor het schedelbot is aangetast, wordt dit stuk schedel niet teruggeplaatst. Eerder werd dan de huid gesloten, en pas als de patiënt hersteld was, werd een titanium plaat in de schedelopening geplaatst.
Nu is er de samenwerking met het 3D lab
Hoe anders is dat nu? In overleg met de chirurg bepalen wij voor de operatie welk deel van de schedel moet worden verwijderd. We maken een aftekenmal waarmee de chirurg tijdens de operatie op de schedel kan tekenen welk deel precies verwijderd moet worden.
Dankzij de mal weten wij ook precies wat de vorm van het gat in de schedel wordt. We weten dus ook precies hoe de vorm van het implantaat moet worden om het gat weer op te vullen. Deze informatie zetten wij om in een cementmal. Tijdens de operatie maakt het operatieteam een implantaat van vloeibaar botcement in de mal. Als dit cement is uitgehard, kan de chirurg nog tijdens dezelfde operatie het gat in de schedel meteen weer opvullen met het precies passende implantaat.
Bekijk ook eens onze hologram-visualisatie van deze innovatie in Momenten.
Dat staat gelijk aan 1 casus per werkdag*! Daarnaast groeien we enorm.
Waar we 5 jaar geleden 125 aanvragen in het jaar binnen kregen, hebben we in 2026 in de eerste 3 maanden al 150 aanvragen! Gelukkig blijft ons team ook groeien, met minimaal 1 nieuwe werknemer per jaar.
* We houden rekening met vakantie- en feestdagen
De augmented realitybril is al een stap in de richting!
Augmented Reality opent de deur naar een nieuwe manier van kijken in de zorg. Niet langer alleen plannen op een scherm, maar anatomie zichtbaar maken precies dáár waar het ertoe doet. Wat als virtuele modellen ons letterlijk naar de juiste plek leiden?
De HoloLens
Als 3D Lab werken we al met de HoloLens: een augmented‑realitybril waarmee we 3D‑planningen in 3D in de ruimte kunnen bekijken, ook op de OK. Die modellen zweven nu nog los in de ruimte.
Maar stel je voor dat ze niet in de lucht hangen, maar exact over de patiënt heen worden geprojecteerd. We kennen deze technologie al van apps als Snapchat, denk aan de kattenoren of filters die netjes blijven ‘vastzitten’ aan je gezicht, zelfs als je beweegt. Dit werkt dankzij een slimme combinatie van augmented reality en beeldregistratie, waarbij het systeem vormen herkent en virtuele objecten automatisch op de juiste plek plaatst.
Virtueel model
Deze techniek kan in de zorg van enorme waarde zijn. Denk bijvoorbeeld aan het visualiseren van een 3D‑model van een tumor, precies in het hoofd van de patiënt. Op basis van CT- en/of MRI‑beelden kunnen we vooraf een virtueel model van de schedel en de tumor maken. Met de HoloLens kijkt de chirurg vervolgens naar de patiënt, terwijl de virtuele tumor automatisch op de juiste plek in het hoofd wordt geprojecteerd. Zo wordt in één oogopslag duidelijk waar ingrijpen nodig is.
Veel uitdagingen
Technisch gezien zijn er helaas nog te veel uitdagingen. Een grove registratie is tegenwoordig al wel mogelijk. Maar het koppelen van een 3D‑model aan de patiënt vraagt enorme nauwkeurigheid. Enkele millimeters afwijking kan binnen de neurochirurgie grote gevolgen hebben. Er loopt op dit moment volop onderzoek, met name in academische ziekenhuizen. De mogelijkheden zijn veelbelovend, maar vragen nog tijd, onderzoek en precisie.
Bij patiënten met ernstige bekkeninstabiliteit (SI-dysfunctie) wordt soms gekozen voor een operatie waarbij het SI-gewricht met 3 driehoekige titanium staven wordt vastgezet. Deze operatie wordt met behulp van röntgendoorlichting uitgevoerd. Omdat er meerdere belangrijke zenuwen bij het SI-gewricht lopen, en de anatomie per patiënt anders is, is het een risicovolle ingreep met kans op zenuwschade.
Samen met de afdeling Orthopedie hebben wij een methode ontwikkeld om elke ingreep vooraf in 3D te plannen op basis van CT‑beelden. We bepalen de optimale positie van de implantaten door een digitaal 3D-model te maken. De 3D-modellen gebruiken we om gesimuleerde doorlichtingsbeelden met de implantaten op de optimale positie te maken.
Virtuele steun tijdens de operatie
Tijdens de operatie vergelijkt de orthopeed de gesimuleerde beelden, waarin de optimale implantaatposities zijn weergegeven, met de live‑doorlichtingsbeelden. Hierdoor krijgt de operateur duidelijke ondersteuning bij het correct plaatsen van de implantaten (Figuur 1).
Geen zenuwschade meer
Wij gebruiken deze methode sinds november 2021. Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat met deze techniek het risico op zenuwschade 9% naar 0% is gegaan. Inmiddels is de methode toegepast bij meer dan 200 operaties en is er nog geen enkele complicatie met zenuwschade geweest.
Deze aanpak is dan ook een sterk voorbeeld van hoe 3D‑technologie, ook zonder het gebruik van fysieke 3D‑prints, kan bijdragen aan het verbeteren van de patiëntenzorg.
In Nederland zijn er zo'n 17 verschillende 3D Labs. Zes hiervan bevinden zich in een academisch ziekenhuis. Veel (niet-academische) labs worden bemenst door één of twee medewerkers. Die hebben dan ook lang niet zoveel productie als wij!
Wat in 2018 begon als een bescheiden onderzoeksproject met één kamerbrede printer, is inmiddels uitgegroeid tot een onmisbare schakel in de klinische zorg in Twente. Het Medisch 3D Lab van het MST bewijst dat innovatie en intensieve regionale samenwerking de sleutel zijn tot betere patiëntenzorg.
De eerste stappen van 3D
De kiem voor het lab werd gelegd tijdens een onderzoekstraject van Saxion Hogeschool in samenwerking met de MKA. Hoewel de afdeling MKA al bekend was met 3D-technologie, bleef de potentie voor andere specialismen zoals traumatologie en orthopedie nog onbenut. De afdeling Medische Technologie zag echter direct kansen voor kwaliteitsverbetering voor de patiëntenzorg in algemene zin en startte een pilot. In die beginfase was het pionieren met een enorme printer die een compleet kantoor in beslag nam. We dachten namelijk dat het relevant zou zijn om gehele borstkassen te gaan printen. Dit bleek in de praktijk toch niet nodig. Door snelle kennisopbouw maakten deze gigantische printer al gauw plaats voor modernere, compacte systemen. Op de afbeelding is aan de linkerzijde de eerste printer te zien en daarnaast de printers die in een latere fase zijn gekomen.
Precisie op de operatiekamer
Naarmate de expertise groeide, nam ook de complexiteit van de aanvragen toe. Medisch specialisten vroegen niet langer alleen om 3d geprinte modellen, maar ook om complexe boor- en zaagmallen voor gebruik tijdens operaties en volledige virtuele chirurgische 3D-planningen. Om deze hoogwaardige zorg te waarborgen, werden technisch geneeskundigen aan het team toegevoegd. Mede hierdoor veranderde het Medische 3d print Lab in een Medisch 3D Lab. De praktijk laat zien dat deze aanpak met technisch geneeskundigen werkt. Evaluaties toonden aan dat de inzet van 3D-technologie zorgt voor kortere operatietijden, grotere nauwkeurigheid en minder invasieve ingrepen. Bovendien geeft een gedegen 3D-voorbereiding chirurgen meer zelfvertrouwen aan de operatietafel.
Een volwaardige partner
Sinds 2020 is het Medisch 3D Lab een officieel geborgd onderdeel van de organisatie. Het succes is te danken aan de korte lijnen met de werkvloer; door de behoeften in de operatiekamer centraal te stellen, is het lab getransformeerd tot een volwaardige partner. Anno 2026 staat er een robuust team dat niet alleen het eigen ziekenhuis bedient, maar via samenwerkingen met partners zoals het ZGT de hele regio laat profiteren van deze innovatie. Ook heeft het Medisch 3D Lab een facelift ondergaan voor wat betreft locatie, apparatuur, software en mogelijkheden (zie afbeelding).
Dit zijn vooral studenten Technische Geneeskunde, die we in samenwerking met een andere klinische afdeling begeleiden. Vorig jaar waren dit er zelfs 22!
Daarnaast begeleiden we onder andere ook studenten van de studies biomedische technologie, industrieel ontwerpen en gezondheidswetenschappen.
Het 3D-lab bedacht samen met orthopedie een slimmere aanpak. Met behulp van een patiënt‑specifieke 3D‑geprinte boormal kunnen we het cement nu gericht verwijderen, zonder het dijbeen open te klappen. Dat scheelt botbeschadiging en maakt de ingreep minder belastend voor de patiënt.
Het begint met een CT-scan. Op basis daarvan maken we in 3D-software een nauwkeurige digitale planning van het dijbeen, het cement en de prothese. Vervolgens bepalen we de ideale centrale boorrichting door het cement. De planning vertalen we naar een boormal die exact past in de ruimte van de verwijderde prothese.
Tijdens de operatie verwijderen we eerst de prothese en plaatsen we de boormal. Via een geleide voerdraad en een boor die over deze voerdraad geplaatst kan worden, kunnen we het cement gecontroleerd en veilig worden uitboren. Daarna is het dijbeen klaar voor een nieuwe prothese. Een mooi voorbeeld van hoe het 3D Lab samen met orthopedie de zorg blijft verbeteren.
De foto's
Let op, laatste afbeelding is tijdens een operatie gemaakt. Er is hier dus bloed op te zien!
Let op: afbeelding met bloed.
Dat scheelt toch weer een hoop plastic.
